ILLUMINATING HEALTH RESEARCH ISSN 0000-0000

Articles

जलवायु परिवर्तन र नेपालको जनस्वास्थ्य: बढ्दो जोखिम र वैज्ञानिक सुरक्षा उपायहरू

जलवायु परिवर्तन र नेपालको जनस्वास्थ्य: बढ्दो जोखिम र वैज्ञानिक सुरक्षा उपायहरू

नेपाल जलवायु परिवर्तनको प्रभावबाट सबैभन्दा बढी प्रभावित देशहरूमध्ये एक हो। हिमालयको संवेदनशील पारिस्थितिकी, अनियमित मनसुन, तीव्र तापक्रम वृद्धि र चरम मौसमी घटनाहरूले गर्दा जनस्वास्थ्य क्षेत्रमा गम्भीर चुनौती सिर्जना भएका छन्। राष्ट्रिय जलवायु परिवर्तन नीति, २०७६ ले जनस्वास्थ्यलाई जलवायु परिवर्तनको नकारात्मक असरबाट अत्याधिक जोखिममा रहेको क्षेत्रका रूपमा स्पष्ट रूपमा पहिचान गरेको छ। यस लेखमा हाल अनुभव भइरहेका प्रभावहरू, वैज्ञानिक प्रमाणहरू र व्यावहारिक सुरक्षा उपायहरूलाई चिकित्सा तथा स्वास्थ्य सेवाका दृष्टिकोणबाट प्रस्तुत गरिएको छ।

Editorial staff · Oct 3, 2026 · 3 min
विश्व मुटु दिवस २०२६: “Don't Miss a Beat “ - मुटुका मौन संकेतलाई बेवास्ता नगरौं

विश्व मुटु दिवस २०२६: “Don't Miss a Beat “ - मुटुका मौन संकेतलाई बेवास्ता नगरौं

विश्व हृदय महासंघका अनुसार, हृदय–रक्तवाहिनी रोगका कारण विश्वभर हरेक वर्ष २ करोडभन्दा बढी मानिसको मृत्यु हुन्छ, जसले यसलाई विश्वको सबैभन्दा ठूलो मृत्युको कारण बनाएको छ ।

Editorial staff · Sep 30, 2026 · 6 min
हिमालको आवाज, विश्वको जिम्मेवारी: प्रधानमन्त्री शाहको संयुक्त राष्ट्रसंघ सम्बोधनले उठाएको जलवायु न्यायको प्रश्न

हिमालको आवाज, विश्वको जिम्मेवारी: प्रधानमन्त्री शाहको संयुक्त राष्ट्रसंघ सम्बोधनले उठाएको जलवायु न्यायको प्रश्न

सेप्टेम्बर २४, २०२६ मा न्यूयोर्कमा सम्पन्न संयुक्त राष्ट्रसंघको ८१औं साधारणसभाको सन्दर्भमा

Editorial staff · Oct 1, 2026 · 4 min
मानव मस्तिष्कको संरचना र कार्यप्रणाली: शरीरको सबैभन्दा जटिल अंगलाई बुझ्दा

मानव मस्तिष्कको संरचना र कार्यप्रणाली: शरीरको सबैभन्दा जटिल अंगलाई बुझ्दा

मानव मस्तिष्क एउटा अत्यन्त संगठित तर उत्तिकै लचिलो अंग हो, जसका विभिन्न भागले फरक-फरक तर एकअर्कासँग घनिष्ठ रूपमा जोडिएर कार्य गर्छन्।

Editorial staff · Oct 1, 2026 · 5 min

नेपालमा मेडिकल टुरिजमको सम्भावना र चुनौती

स्वास्थ्य सेवा पहुँच र गुणस्तरको वास्तविकता नेपालमा स्वास्थ्य संस्थाहरूको संख्या बढेको छ । सरकारी स्तरमा करिब नौ हजार स्वास्थ्य संस्था सञ्चालनमा छन् । तर विशिष्टीकृत र गुणस्तरीय सेवा अझै काठमाडौं उपत्यकामा केन्द्रित छ । हृदय रोग, क्यान्सर, अंग प्रत्यारोपण, न्युरो सर्जरी जस्ता जटिल उपचारका लागि अधिकांश नागरिक काठमाडौं आउनुपर्ने बाध्यता छ । प्रदेशस्तरीय अस्पतालहरूमा आवश्यक उपकरण, दक्ष विशेषज्ञ र निरन्तर सेवाको अभाव छ । सीमान्त जिल्लाका अस्पतालहरूमा आईसीयू, भेन्टिलेटर, सीटी स्क्यानर जस्ता आधारभूत सुविधा समेत पर्याप्त छैनन् । यसकारण सीमावर्ती क्षेत्रका नागरिकहरू सिधै भारतका अस्पतालतिर जान्छन् ।

Editorial staff · Sep 27, 2026 · 8 min
पेटको क्यान्सर (ग्यास्ट्रिक क्यान्सर) कसरी पत्ता लगाउने? - लक्षणदेखि आधुनिक निदान विधिसम्म

पेटको क्यान्सर (ग्यास्ट्रिक क्यान्सर) कसरी पत्ता लगाउने? - लक्षणदेखि आधुनिक निदान विधिसम्म

पेटको क्यान्सर शुरुवाती चरणमा प्रायः सामान्य पाचन समस्याजस्तै देखिने भएकाले बेवास्ता हुने खतरा बढी हुन्छ।

Editorial staff · Sep 27, 2026 · 5 min

एउटै रगत परीक्षणले धेरै प्रकारका क्यान्सर पत्ता लगाउने "जादुई परीक्षण" - तर पहिलो ठूलो ट्रायलको नतिजाले किन निराश बनायो?

यो अध्ययनले क्यान्सर स्क्रिनिङ प्रविधिमा भइरहेको द्रुत विकासको एउटा महत्वपूर्ण उदाहरण प्रस्तुत गर्दछ — तर साथै यो पनि सम्झाउँछ कि नयाँ प्रविधि जति आकर्षक देखिए पनि, यसको वास्तविक प्रभाव प्रमाणित गर्न ठूलो, दीर्घकालीन, र होसियारीपूर्ण वैज्ञानिक परीक्षण अनिवार्य हुन्छ। नेपालमा क्यान्सर स्क्रिनिङ पूर्वाधार अझै विकासोन्मुख अवस्थामा रहेकाले, अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा भइरहेका यस्ता अध्ययनको नतिजालाई नजिकबाट पछ्याउनु उपयोगी हुनेछ।

Editorial staff · Sep 27, 2026 · 3 min
एपेन्डिसाइटिस (Appendicitis)

एपेन्डिसाइटिस (Appendicitis)

पेटको दाहिने तल्लो भागमा बढ्दो दुखाइ, वाकवाकी र ज्वरो आएमा तुरुन्त अस्पताल जानुहोस्। स्व-औषधि वा ढिलाइ गर्नु हुँदैन।

Editorial staff · Sep 27, 2026 · 2 min