सामग्रीमा जानुहोस्
Beijing sammelan 2026 paramparagat chikitsa wikasama

विश्व परम्परागत चिकित्सा सम्मेलन २०२६ सम्पन्न: विश्वव्यापी सहकार्य, वैज्ञानिक प्रमाण र प्रविधिमैत्री विकासमा जोड

सम्मेलनले परम्परागत चिकित्सा क्षेत्रको संरक्षण, वैज्ञानिक विकास, डिजिटल रूपान्तरण तथा अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यलाई सुदृढ गर्ने महत्वपूर्ण निर्णयहरू गर्दै सम्पन्न भएको हो।

अ

सम्पादकीय टोली

अद्यावधिक

४ मिनेट पढाइ

सुरक्षित गर्न लग इन गर्नुहोस्

विश्व स्वास्थ्य संगठन (WHO) को सहप्रायोजनमा बेइजिङमा आयोजित विश्व परम्परागत चिकित्सा सम्मेलन २०२६ (World Conference on Traditional Medicine 2026) अक्टोबर १८ मा सफलतापूर्वक सम्पन्न भएको छ। सम्मेलनले परम्परागत चिकित्सा क्षेत्रको संरक्षण, वैज्ञानिक विकास, डिजिटल रूपान्तरण तथा अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यलाई सुदृढ गर्ने महत्वपूर्ण निर्णयहरू गर्दै सम्पन्न भएको हो।

सम्मेलनका प्रमुख उपलब्धिहरूमध्ये "बेइजिङ पहल: परम्परागत औषधीय वनस्पति स्रोतहरूको संरक्षण तथा दिगो उपयोग" को अंगीकरण, न्यू–एरा शेननोंग हर्बल परियोजना को प्रवर्द्धन, तथा "कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) द्वारा विश्वव्यापी परम्परागत चिकित्सा विकास सशक्तीकरण प्रतिवेदन–२०२६" को प्रकाशन उल्लेखनीय रहेका छन्। यसै अवसरमा वैज्ञानिक अनुसन्धान तथा अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यलाई प्रोत्साहन गर्ने उद्देश्यले ग्लोबल एलायन्स फर ट्रेडिसनल एण्ड इन्टिग्रेटिभ मेडिसिन (GATIM) को औपचारिक स्थापना पनि गरिएको छ।

दुईदिने सम्मेलन अक्टोबर १७–१८ मा चीनको राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्र, बेइजिङमा आयोजना गरिएको थियो। यसको सहआयोजन बेइजिङ नगरपालिका सरकार, चीनको राष्ट्रिय स्वास्थ्य आयोग, राष्ट्रिय परम्परागत चिनियाँ चिकित्सा प्रशासन तथा राष्ट्रिय औषधि नियमन प्रशासनले गरेका थिए।

स्वस्थ चीन अभियानसँग परम्परागत चिकित्सा विकास जोडियो

सम्मेलनको उद्घाटन समारोहलाई सम्बोधन गर्दै चीनका प्रधानमन्त्री ली छ्याङ ले परम्परागत चिकित्सालाई मानव स्वास्थ्य संरक्षण र सभ्यताको विकासमा महत्वपूर्ण शक्ति भएको बताए। उनले परम्परागत चिकित्सा ज्ञानलाई आधुनिक विज्ञानसँग संयोजन गर्दै विश्व स्वास्थ्य चुनौतीहरूको समाधानका लागि अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य विस्तार गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याए।

प्रधानमन्त्री लीले परम्परागत चिनियाँ चिकित्सा (TCM) को डिजिटल तथा बौद्धिक (Intelligent) रूपान्तरणलाई तीव्रता दिइने घोषणा गर्दै स्वदेशी तथा विदेशी अनुसन्धान संस्था र उद्योगहरूलाई सक्रिय सहभागिताका लागि आग्रह गरे। उनले स्वास्थ्य सेवा क्षेत्रमा खुलापन विस्तार गर्दै ‘बेल्ट एण्ड रोड’ औषधीय स्रोत संरक्षण केन्द्रहरूको विकासमा विश्व समुदायसँग सहकार्य गर्न चीन तयार रहेको बताए।

“यो परम्परा र विज्ञानबीचको छनोट होइन” – WHO महानिर्देशक

सम्मेलनमा भिडियो सन्देशमार्फत सम्बोधन गर्दै WHO का महानिर्देशक डा. टेड्रोस अधानोम घेब्रेयसस ले परम्परागत चिकित्सा र आधुनिक विज्ञानबीचको सहकार्यलाई अझ सुदृढ बनाउनुपर्ने धारणा व्यक्त गरे।

उनले भने, "यो परम्परा र विज्ञानबीचको छनोटको विषय होइन। अनुसन्धान, नवप्रवर्तन, नियमन तथा गुणस्तर सुनिश्चिततामार्फत विभिन्न ज्ञान प्रणालीलाई एकीकृत गर्ने विषय हो। के प्रभावकारी छ, कसका लागि छ र कुन अवस्थामा उपयोगी हुन्छ भन्नेबारे अझ बलियो वैज्ञानिक प्रमाण आवश्यक छ।"

WHO को रणनीतिअनुसार स्वास्थ्य प्रणालीमा एकीकरणको आह्वान

WHO पश्चिमी प्रशान्त क्षेत्रीय निर्देशक डा. साया माउ पिउकाला ले सम्मेलन उद्घाटन सत्रमा परम्परागत चिकित्सालाई राष्ट्रिय स्वास्थ्य प्रणालीमा प्रभावकारी रूपमा समावेश गर्नुपर्नेमा जोड दिए। उनले WHO को ग्लोबल ट्रेडिसनल मेडिसिन स्ट्राटेजी २०२५–२०३४ ले निर्धारण गरेका लक्ष्यहरू प्राप्त गर्न सदस्य राष्ट्रहरूबीचको सहकार्य अत्यन्त आवश्यक रहेको बताए।

समापन सत्रमा WHO ग्लोबल ट्रेडिसनल मेडिसिन सेन्टरकी निर्देशक डा. श्यामा कुरुविल्ला ले सम्मेलनले विभिन्न ज्ञान परम्परा, वैज्ञानिक अनुसन्धान तथा नीति अनुभवहरूलाई साझा गर्ने सशक्त मञ्च प्रदान गरेको बताइन्। उनले मानव तथा पृथ्वीको स्वास्थ्य र समृद्धिका लागि परम्परागत चिकित्साको प्रभावकारी उपयोगतर्फ सम्मेलन केन्द्रित रहेको उल्लेख गरिन्।

‘सबैका लागि परम्परागत चिकित्सा’ भन्ने मूल नारासहित सम्मेलन

“प्रविधिद्वारा सशक्तीकरण र एकीकृत विकास: सबैका लागि परम्परागत चिकित्सा” भन्ने मूल नाराका साथ आयोजना गरिएको सम्मेलनमा सरकारी फोरम, मन्त्रीस्तरीय गोलमेच बैठक र आठवटा विषयगत सत्रहरू समावेश थिए।

छलफलहरू मुख्यतः WHO को परम्परागत चिकित्सा रणनीति २०२५–२०३४ का चार प्रमुख उद्देश्यहरूमा केन्द्रित थिए:

  • वैज्ञानिक प्रमाण र अनुसन्धानलाई सुदृढ बनाउने,

  • प्रभावकारी नियमनमार्फत सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने,

  • परम्परागत, पूरक तथा एकीकृत चिकित्सालाई स्वास्थ्य प्रणालीमा समाहित गर्ने,

  • तथा बहुक्षेत्रीय कार्यमार्फत यसको सामाजिक र स्वास्थ्य मूल्यलाई विस्तार गर्ने।

१०३ देशका करिब दुई हजार प्रतिनिधिको सहभागिता

सम्मेलनमा विश्वका १०३ देश तथा क्षेत्रबाट करिब २,००० प्रतिनिधि, विज्ञ तथा अनुसन्धानकर्ता सहभागी भएका थिए। सहभागीमध्ये १६ जना स्वास्थ्य मन्त्रीस्तरका अधिकारीहरू समेत रहेका थिए।

दुई दिनसम्म चलेको सम्मेलनमा १५० भन्दा बढी उच्चस्तरीय प्रस्तुति तथा प्रतिवेदनहरू प्रस्तुत गरिएका थिए। छलफलका प्रमुख विषयहरूमा परम्परागत चिकित्साको स्वास्थ्य प्रणालीमा एकीकरण, प्रमाणमा आधारित विकास, औषधि नियमन, तथा कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) को उपयोगमार्फत परम्परागत चिकित्सा सेवाको आधुनिकीकरण रहेका थिए।

निष्कर्ष

बेइजिङ सम्मेलन २०२६ ले परम्परागत चिकित्सा क्षेत्रलाई विश्व स्वास्थ्य प्रणालीको अभिन्न अंगका रूपमा विकास गर्न नयाँ दिशा दिएको छ। वैज्ञानिक प्रमाण, अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य, डिजिटल प्रविधि तथा दिगोपनलाई केन्द्रमा राख्दै अघि बढाइएको यस पहलले विश्वभरका देशहरूलाई परम्परागत ज्ञान र आधुनिक विज्ञानबीचको सेतु निर्माण गर्न महत्वपूर्ण आधार प्रदान गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

नेपालका लागि अवसर, चुनौती र भावी सम्भावना

विश्व परम्परागत चिकित्सा सम्मेलन २०२६ ले नेपालजस्ता जैविक तथा सांस्कृतिक विविधताले सम्पन्न राष्ट्रहरूका लागि नयाँ अवसरहरूको ढोका खोलेको छ। हिमालयदेखि तराईसम्म फैलिएको नेपालमा सयौं प्रजातिका औषधीय वनस्पति, आयुर्वेदिक ज्ञान प्रणाली, स्थानीय उपचार पद्धति तथा समुदायमा आधारित स्वास्थ्य अभ्यासहरू विद्यमान छन्। यस सम्मेलनले औषधीय वनस्पतिहरूको संरक्षण, वैज्ञानिक अनुसन्धान, डिजिटल अभिलेखीकरण र अन्तर्राष्ट्रिय बजार प्रवर्द्धनलाई प्राथमिकता दिएकाले नेपालले आफ्नो मौलिक ज्ञान तथा प्राकृतिक स्रोतलाई विश्वव्यापी स्वास्थ्य प्रणालीसँग जोड्ने अवसर प्राप्त गरेको छ।

विशेषगरी सम्मेलनबाट स्थापित ग्लोबल एलायन्स फर ट्रेडिसनल एण्ड इन्टिग्रेटिभ मेडिसिन (GATIM) तथा WHO कोग्लोबल ट्रेडिसनल मेडिसिन स्ट्राटेजी २०२५–२०३४ले नेपालका अनुसन्धान संस्था, विश्वविद्यालय, आयुर्वेद अस्पताल तथा नीति निर्माण निकायहरूलाई अन्तर्राष्ट्रिय अनुसन्धान सञ्जालमा आबद्ध हुने सम्भावना बढाएको छ। यसबाट वैज्ञानिक प्रमाणमा आधारित अध्ययन, प्रविधि हस्तान्तरण, क्षमता विकास तथा अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यका नयाँ अवसरहरू खुल्न सक्छन्।

तर अवसरसँगै केही महत्वपूर्ण चुनौतीहरू पनि देखिन्छन्। नेपालमा परम्परागत चिकित्साका धेरै अभ्यासहरू अझै पर्याप्त वैज्ञानिक दस्तावेजीकरण र प्रमाणिकरणको प्रक्रियामा समावेश हुन सकेका छैनन्। औषधीय वनस्पतिको अनियन्त्रित संकलन, जैविक स्रोतको संरक्षण अभाव, अनुसन्धानमा सीमित लगानी, कमजोर नियामक संरचना तथा बौद्धिक सम्पत्ति अधिकार संरक्षणका चुनौतीहरू विद्यमान छन्। यदि समयमै उचित नीति, अनुसन्धान तथा संरक्षणका उपायहरू अपनाइएन भने स्थानीय ज्ञान र स्रोतहरूको लाभ अन्तर्राष्ट्रिय बजारले लिन सक्ने तर समुदायले अपेक्षित लाभ नपाउने जोखिम रहन्छ।

कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) र डिजिटल स्वास्थ्य प्रविधिको बढ्दो प्रयोगले नेपालको परम्परागत चिकित्सा क्षेत्रलाई आधुनिक बनाउने अवसर पनि प्रदान गरेको छ। जडीबुटीको डिजिटल डाटाबेस निर्माण, रोग तथा उपचारसम्बन्धी प्रमाण व्यवस्थापन, अनुसन्धान विश्लेषण र ज्ञान आदानप्रदानमा आधुनिक प्रविधिको प्रयोगले नेपालको स्वास्थ्य प्रणालीलाई थप प्रभावकारी बनाउन सहयोग गर्न सक्छ।

विशेषज्ञहरूको दृष्टिमा नेपालले अब परम्परागत चिकित्सालाई केवल सांस्कृतिक सम्पदाका रूपमा हेर्ने होइन, वैज्ञानिक अनुसन्धान, सार्वजनिक स्वास्थ्य, जैविक अर्थतन्त्र तथा दिगो विकाससँग जोडिएको रणनीतिक क्षेत्रका रूपमा विकास गर्नुपर्छ। यसका लागि सरकार, शैक्षिक संस्था, अनुसन्धान केन्द्र, निजी क्षेत्र तथा स्थानीय समुदायबीच समन्वित सहकार्य आवश्यक देखिन्छ।

विश्व परम्परागत चिकित्सा सम्मेलन २०२६ ले स्पष्ट सन्देश दिएको छ कि भविष्यको स्वास्थ्य प्रणाली केवल आधुनिक चिकित्सा वा परम्परागत चिकित्सामध्ये एकको छनोटमा सीमित रहने छैन। वैज्ञानिक प्रमाण, गुणस्तरीय नियमन, नवप्रवर्तन र अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यका आधारमा दुवै ज्ञान प्रणालीको समन्वय नै आगामी दशकको स्वास्थ्य विकासको प्रमुख मार्ग बन्नेछ। नेपालका लागि यो परिवर्तनमा नेतृत्वदायी भूमिका निर्वाह गर्ने पर्याप्त सम्भावना रहेको छ।

यो लेख उद्धृत गर्नुहोस्

साझा गर्नुहोस्:

त्रुटि वा यहाँ हुनु नहुने केही देख्नुभयो? रिपोर्ट गर्नुहोस्

टिप्पणीहरू

टिप्पणी पुष्टिका लागि आवश्यक

तपाईंको नाम र टिप्पणी सार्वजनिक रूपमा देखिन्छ; इमेल देखिँदैन। स्प्याम रोक्न तपाईंको IP ठेगाना ९० दिन राखिन्छ।

सम्बन्धित सामग्री

समकक्षी-समीक्षित९ स्रोत

पाठेघरको मुखको क्यान्सर उन्मूलन: विज्ञान, प्रमाण र नेपालका लागि नीतिगत मार्गचित्र भूमिका

सम्पादकीय टोली · ५ मिनेट पढाइ ·नभम्वर १७