शमोन्डा भाइरस: फ्रान्समा पहिलो मानव संक्रमण, लक्षण, प्रभाव र वैज्ञानिक सुरक्षा उपाय
शमोन्डा भाइरस Peribunyaviridae परिवारको Orthobunyavirus वंशमा पर्दछ र सिम्बु सिरोग्रुप (Simbu serogroup) को सदस्य हो। यो भाइरस श्म्यालेनबर्ग भाइरस (Schmallenberg virus) सँग आनुवंशिक रूपमा नजिकको सम्बन्ध राख्छ।
सम्पादकीय टोली
अद्यावधिक
४ मिनेट पढाइ
पृष्ठभूमि
२०२६ अक्टोबर ७ मा फ्रान्सेली स्वास्थ्य अधिकारीहरूलाई लियोनस्थित Hospices Civils de Lyon अस्पतालबाट एक गम्भीर बिरामीको सूचना प्राप्त भयो। उक्त बिरामी गम्भीर रूपमा प्रतिरक्षा प्रणाली कमजोर (severely immunocompromised) थिए र उनीहरूलाई गम्भीर स्नायुसम्बन्धी समस्याको उपचार गराइरहेका थिए। पछि उनीहरूको मृत्यु भयो।
प्रयोगशाला परीक्षणमा बिरामीका विभिन्न जैविक नमूनाहरू (रगत, मस्तिष्कमेरु द्रव आदि) मा शमोन्डा भाइरसको आनुवंशिक सामग्री पत्ता लाग्यो। यसले उक्त व्यक्तिमा भाइरसको संक्रमण भएको पुष्टि गर्यो। फ्रान्सेली स्वास्थ्य र कृषि मन्त्रालयको संयुक्त विज्ञप्तिअनुसार, बिरामीमा देखिएका स्नायुसम्बन्धी जटिलताहरू “अत्यधिक सम्भावनाका साथ” शमोन्डा भाइरसको संक्रमणसँग सम्बन्धित थिए।
यो घटनालाई अधिकारीहरूले “असाधारण रेकर्ड” भनेका छन् किनकि यो विश्वमै पहिलो दस्तावेजीकृत मानव संक्रमण हो।
शमोन्डा भाइरसको वैज्ञानिक परिचय
शमोन्डा भाइरस Peribunyaviridae परिवारको Orthobunyavirus वंशमा पर्दछ र सिम्बु सिरोग्रुप (Simbu serogroup) को सदस्य हो। यो भाइरस श्म्यालेनबर्ग भाइरस (Schmallenberg virus) सँग आनुवंशिक रूपमा नजिकको सम्बन्ध राख्छ।
पहिलो पहिचान: १९६० को दशकको मध्यतिर (लगभग १९६५) नाइजेरियामा गाईवस्तुबाट।
वितरण: अफ्रिकाका पश्चिम, पूर्व र दक्षिणी भाग तथा जापानमा दशकौंदेखि देखिएको।
युरोपमा प्रवेश: २०२६ को गर्मीयाममा पहिलो पटक युरोपेली गाईवस्तुमा पत्ता लाग्यो। फ्रान्समा विशेष गरी पूर्वी क्षेत्र (Doubs, Jura, Savoie, Haute-Savoie, Ain आदि) मा फैलिएको थियो।
अक्टोबर २०, २०२६ सम्म फ्रान्सका ५२ विभागका गाईवस्तु, दुई विभागका भेडा र एक विभागको घोडामा यो भाइरस पुष्टि भइसकेको थियो।
शमोन्डा भाइरस के हो?
शमोन्डा भाइरस (Shamonda virus) एउटा सूक्ष्म तर महत्वपूर्ण भाइरस हो जसले मुख्य रूपमा पशुधनमा असर पार्छ। वैज्ञानिक वर्गीकरणअनुसार यो Peribunyaviridaeपरिवारको Orthobunyavirus वंशमा पर्दछ र सिम्बु सिरोग्रुप (Simbu serogroup) को सदस्य हो। यो भाइरस श्म्यालेनबर्ग भाइरस (Schmallenberg virus) सँग आनुवंशिक रूपमा निकै नजिकको सम्बन्ध राख्छ, जसले गर्दा यसको व्यवहार र प्रभाव बुझ्न सहज हुन्छ।
यसको पहिलो पहिचान सन् १९६० को दशकको मध्यतिर (लगभग १९६५) नाइजेरियामा गाईवस्तुबाट भएको थियो। त्यसपछि दशकौंसम्म यो अफ्रिकाका पश्चिम, पूर्व र दक्षिणी भागहरूमा सीमित रह्यो। जापानमा पनि यसको उपस्थिति पुष्टि भएको छ। लामो समयसम्म यो भाइरस युरोपबाहिर मात्र सीमित मानिन्थ्यो।
तर २०२६ को गर्मीयाममा अवस्था बदलियो। युरोपमा पहिलो पटक यो भाइरस गाईवस्तुमा पत्ता लाग्यो। छिटोछिटो यो धेरै देशहरूमा फैलियो — फ्रान्ससहित अस्ट्रिया, बेल्जियम, जर्मनी, आयरल्याण्ड, इटाली, नेदरल्याण्ड्स, स्पेन, स्विट्जरल्याण्ड लगायतका मुलुकहरूमा। फ्रान्समा यसको प्रभाव विशेष रूपमा देखियो। अक्टोबर २०, २०२६ सम्म फ्रान्सका ५२ विभागका गाईवस्तुमा, दुई विभागका भेडामा र एक विभागको घोडामा यो भाइरस पुष्टि भइसकेको थियो।
शमोन्डा भाइरस मुख्य रूपमा गाई, भेडा, बाख्रा, घोडा र अल्पाका जस्ता जनावरहरूमा संक्रमण गर्छ। गाईवस्तुलाई यसको प्रमुख होस्ट मानिन्छ किनकि उनीहरूमा लक्षण स्पष्ट देखिन्छन्। यसले ज्वरो, पखाला, दूध उत्पादनमा गिरावट, गर्भपतन र नवजात जनावरमा जन्मजात विकृति जस्ता समस्या निम्त्याउन सक्छ।
कसरी सर्छ?
शमोन्डा भाइरसको प्रसारणको मुख्य माध्यम हो — क्युलिकोइड्स (Culicoides) जातका साना टोक्ने मिड्ज (biting midges)। यी कीराहरू आँखाले नदेखिने जति साना हुन्छन् तर यिनको टोकाइ मार्फत भाइरस एक जनावरबाट अर्कोमा सर्छ। संक्रमित जनावरको रगत चुसेपछि कीराले अर्को स्वस्थ जनावरलाई टोक्दा भाइरस स्थानान्तरण हुन्छ।
वैज्ञानिक अध्ययनअनुसार जनावर-जनावर बीच सिधा सम्पर्क (जस्तै छुनु, सास फेर्नु वा नजिक बस्नु) बाट यो भाइरस सर्ने प्रमाण छैन। तर गर्भवती जनावरबाट भ्रूणमा भर्टिकल ट्रान्समिशन (मातृबाट शिशुमा) सम्भव छ, जसले गर्भपतन वा जन्मजात विकृति निम्त्याउन सक्छ।
मानवमा हालसम्म विश्वमै एक मात्र पुष्टि भएको केस छ — फ्रान्सको लियोनमा गम्भीर रूपमा प्रतिरक्षा प्रणाली कमजोर भएका बिरामी। अधिकारीहरूको मुख्य परिकल्पनाअनुसार उक्त व्यक्ति पूर्वी फ्रान्समा मिड्जको टोकाइबाट संक्रमित भएका थिए, जहाँ त्यस बेला जनावरहरूमा भाइरस सक्रिय रूपमा फैलिरहेको थियो। मानव-मानव प्रसारणको कुनै वैज्ञानिक प्रमाण अहिलेसम्म फेला परेको छैन।
यसरी हेर्दा शमोन्डा भाइरस मुख्य रूपमा कीरा-मार्फत सर्ने जनावरको रोग हो। मानवमा संक्रमण असाधारण र दुर्लभ घटना मानिएको छ, विशेष गरी प्रतिरक्षा प्रणाली अत्यन्त कमजोर भएका व्यक्तिमा मात्र देखिएको छ।
लक्षण र प्रभाव
जनावरमा:
ज्वरो, पखाला, दूध उत्पादनमा गिरावट
गर्भवती जनावरमा गर्भपतन वा नवजातमा जन्मजात विकृति
कहिलेकाहीँ स्नायुसम्बन्धी समस्या (खासगरी घोडामा)
मानवमा:
अहिलेसम्म एक मात्र पुष्टि भएको केस भएकाले लक्षणबारे सीमित जानकारी छ। फ्रान्सको बिरामी गम्भीर रूपमा प्रतिरक्षा कमजोर (severe immunocompromised) थिए र गम्भीर स्नायुसम्बन्धी जटिलता देखिएका थिए, जसलाई भाइरससँग जोडिएको मानिएको छ। सामान्य स्वस्थ व्यक्तिमा यसले रोग निम्त्याउने प्रमाण छैन।
फ्रान्सको केस र जोखिम मूल्याङ्कन
अक्टोबर ७, २०२६ मा लियोनका अस्पतालमा गम्भीर रोगको उपचार गराइरहेका प्रतिरक्षा प्रणाली धेरै कमजोर भएका बिरामीमा भाइरस पत्ता लाग्यो। उनी अक्टोबरको सुरुतिर मृत्यु भयो। फ्रान्सेली स्वास्थ्य र कृषि मन्त्रालय, युरोपेली रोग रोकथाम तथा नियन्त्रण केन्द्र (ECDC) र विश्व स्वास्थ्य संगठन (WHO) ले यसलाई “असाधारण केस” भनेका छन्। आम जनसंख्याका लागि कुनै जोखिम पहिचान नभएको र मानव-मानव प्रसारण नभएको उनीहरूको निष्कर्ष छ।
उपचार र खोप
हालसम्म शमोन्डा भाइरसविरुद्ध कुनै विशिष्ट एन्टिभाइरल औषधि वा व्यावसायिक खोप उपलब्ध छैन। उपचार लक्षणमुखी (supportive) मात्र हो।
मानव जीवन बचाउनका लागि वैज्ञानिक सुझावहरू
वर्तमान वैज्ञानिक प्रमाणका आधारमा आम मानिसका लागि जोखिम अत्यन्तै कम भए पनि निम्न उपायहरू अपनाएर थप सुरक्षा सुनिश्चित गर्न सकिन्छ:
1. कीरा (मिड्ज) बाट सुरक्षा
बाहिर निस्कँदा DEET (२०–५०%), पिकारिडिन वा IR३५३५ युक्त रिपेलेन्ट प्रयोग गर्नुहोस्।
बिहान र बेलुका (कीरा सक्रिय समय) बाहिर कम निस्कनुहोस्।
लामो बाहुला र खुट्टा ढाक्ने कपडा लगाउनुहोस्।
2. घर र वातावरणको व्यवस्थापन
झ्याल-ढोकामा जालीदार पर्दा राख्नुहोस्।
पानी जम्ने ठाउँ (भाँडो, नाली, पोखरी) सफा राखेर मिड्जको प्रजनन स्थल घटाउनुहोस्।
गाईवस्तुको गोठ वरपर कीटनाशक वा जैविक नियन्त्रण विधि प्रयोग गर्नुहोस्।
3. जोखिम समूहको विशेष सतर्कता
प्रतिरक्षा प्रणाली कमजोर भएका व्यक्ति (क्यान्सर, एचआईभी, अंग प्रत्यारोपण, दीर्घकालीन औषधि सेवन गर्ने) ले कीराको टोकाइबाट विशेष सतर्क रहनुपर्छ र डाक्टरसँग सल्लाह लिनुहोस्।
4. खाना र पशुसँगको सम्पर्क
दूध जीवाणुमुक्त गरेर मात्र पिउनुहोस् र मासु राम्ररी पकाएर खानुहोस् (खानाबाट सर्ने प्रमाण छैन)।
बिरामी जनावरसँग प्रत्यक्ष सम्पर्क कम गर्नुहोस्।
5. स्वास्थ्य सतर्कता
ज्वरो, टाउको दुखाइ, वाकवाकी वा स्नायुसम्बन्धी लक्षण देखिएमा तुरुन्त स्वास्थ्य संस्थामा सम्पर्क गर्नुहोस्।
आधिकारिक स्रोत (स्वास्थ्य मन्त्रालय, WHO, ECDC) बाट मात्र जानकारी लिनुहोस् र अफवाहबाट टाढा रहनुहोस्।
यी उपायहरू अपनाउँदा व्यक्तिगत र सामुदायिक स्तरमा जोखिम थप घटाउन सकिन्छ।
सन्दर्भ सामग्री
- Santé publique France. (2026, October 23). Shamonda Virus: First Human Case Detected in France—What Do We Know? https://www.santepubliquefrance.fr
- European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC). (2026, October 22). Severely ill patient in France becomes first ever human infected with Shamonda virus. https://www.ecdc.europa.eu
- World Health Organization (WHO). (2026, October 22). Shamonda virus – Questions and Answers. https://www.who.int
- French Ministries of Health and Agriculture. (2026, October 22). Joint statement on first human detection of Shamonda virus.
- World Organisation for Animal Health (WOAH). (2026). Shamonda virus technical information. https://www.woah.org
- The Guardian. (2026, October 22). Shamonda virus detected in human for first time in France.
- PBS News / Associated Press. (2026, October 22). France reports first human case of livestock virus Shamonda.
त्रुटि वा यहाँ हुनु नहुने केही देख्नुभयो? रिपोर्ट गर्नुहोस्
टिप्पणीहरू